LỰC LƯỢNG AN NINH PHÚ YÊN TRONG CUỘC TỔNG TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY XUÂN MẬU THÂN 1968

Cách đây 50 năm, vào dịp Tết Mậu Thân 1968 cuộc Tổng tiến công và nổi dậy của quân, dân ta đồng loạt tấn công vào các trung tâm sào huyệt của Mỹ - ngụy trên toàn miền Nam. Cuộc tiến công táo bạo, bất ngờ đã giáng một đoàn quyết định vào cơ quan đầu não của địch, làm phá sản chiến lược “chiến tranh cục bộ”, làm lung lay ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ; tạo ra bước ngoặt cơ bản về chiến lược của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, tạo thế và lực mới cho cách mạng miền Nam, buộc Mỹ phải xuống thang chiến tranh, chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán với ta tại Pari; đồng thời làm dấy lên phong trào chống chiến tranh xâm lược Việt Nam ngay tại nước Mỹ và trên khắp thế giới. Thắng lợi đó là kết quả của sự chiến đấu vô cùng anh dũng, mưu trí, sáng tạo tuyệt vời, sự hy sinh oanh liệt của đồng bào, chiến sỹ hai miền Nam - Bắc, trong đó có lực lượng An ninh Phú Yên (tên gọi của lực lượng Công an Phú Yên trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước).

Trong khí thế tiến công mãnh liệt của quân, dân ta trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy trên khắp chiến trường miền Nam, quán triệt và thực hiện quyết tâm chiến lược của Đảng, tại Phú Yên, dưới sự chỉ đạo của Khu ủy khu V, lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, lực lượng An ninh các cấp luồn sâu, lót sẵn trong nội thị xây dựng cơ sở, chuẩn bị địa bàn, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng vũ trang và cùng với quần chúng nhân dân đồng loạt tấn công địch ở hầu khắp khu vực nội thị xã, thị trấn và vùng ven.

Khu huấn luyện Trung đoàn 47  ngụy, mục tiêu tấn công của ta trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968

Mở màn là vào lúc 0 giờ 30 phút ngày 31/01/1968, quân và dân Phú Yên đồng lọt nổ súng tấn công địch, lực lượng An ninh cùng với quân đội tiến đánh khu huấn luyện Trung đoàn 47 ngụy, khu cố vấn Mỹ, Ty Cảnh sát, sân bay Chóp Chài, nhà lao Khu Chiến tiêu diệt nhiều tên ác ôn tề ngụy, địch phản kích rất ác liệt, quân ta rút về xóm Đạo để bảo toàn lực lượng. Địch huy động lực lượng lớn có xe tăng, máy bay yểm trợ mở nhiều đợt phản kích vào xóm Đạo, các lực lượng ta đánh trả quyết liệt, loại khỏi vòng chiến đấu trên 100 tên địch, song ta cũng bị thương vong nhiều, trong đó có một số cán bộ, chiến sỹ an ninh đã hy sinh.

 

Đêm ngày 4 rạng sáng ngày 05/02/1968, ở hướng trọng điểm thị xã Tuy Hòa, lực lượng An ninh tiếp tục phối hợp với bộ đội đánh vào khu nhà ga xe lửa, nhà đèn, nhà lao, tỉnh đường, diệt, làm bị thương nhiều tên địch; phá cửa buồng giam giải thoát hàng trăm cán bộ, đảng viên và đồng bào ta bị địch giam giữ; lực lượng Điệp báo và An ninh đô thị phối hợp với các đội công tác bắt, xử lý 10 tên ác ôn ngoan cố, hỗ trợ cho đồng bào nổi dậy. An ninh huyện Tuy Hòa I phối hợp với bộ đội, công binh, dân quân, du kích tập kích vào Sở Chỉ huy Trung đoàn 28 Bạch Mã (Nam Triều Tiên), sân bay Đông Tác, trận địa pháo Hảo Sơn, chặn đánh địch trên Quốc lộ I từ Hảo Sơn đến chân Đèo Cả; An ninh Tuy Hòa II đột nhập đánh địch ở Hòa Thắng, Hòa Kiến diệt nhiều tên ác ôn. An ninh các huyện phía Bắc cùng với các tổ công tác đột nhập vào quận lỵ Phú Tân bắn bị thương tên Quận trưởng Tuy An, đánh tan 01 Trung đội Dân vệ, 01 đoàn “Bình định nông thôn”, chặn đánh đoàn xe chi viện của địch tại chân đèo Cù Mông, tổ chức diệt ác ở Xuân Thịnh, Xuân Cảnh, ấp Long Thăng, thị trấn La Hai; ở Sơn Hòa, ta đánh vào sân bay Củng Sơn, ấp Cà Lúi, ấp Xóm Mới… đánh tan 02 trung đội biệt kích Trường Sơn, làm tan rã 01 trung đội bảo an, đưa hàng trăm người dân xã Krông-pa trở về làng cũ làm ăn, sinh sống.

 

Sơ đồ tiến công của quân và dân Phú Yên trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy

Xuân Mậu Thân 1968

 

Đêm ngày 03 rạng sáng ngày 04/3/1968, quân ta tiếp tục tiến công địch. Ở các mũi tiến công, lực lượng An ninh phối hợp chặt chẽ với bộ đội tấn công địch ở Phú Lâm, Phước Mỹ, Cầu Cháy, khu chiêu hồi Đông Tác, sân bay, căn cứ hậu cần Đồng Bò; tập kích vào Phú Hiệp phá cửa nhà giam giải thoát 20 cán bộ bị địch giam giữ, tập kích vào Phú Long, Hòa Đa diệt 30 tên bình định nông thôn, dân vệ, đánh địch càn ở xã An Chấn; tấn công khu tập trung dân ở Sơn Hà diệt 11 tên ác ôn… Các hoạt động vũ trang của ta hỗ trợ mạnh cho đồng bào ở vùng ven thị xã, thị trấn nổi dậy đấu tranh chống Mỹ, Nam Triều Tiên, tranh thủ làm công tác binh vận, ém chân chúng lại để lực lượng vũ trang có thời cơ tiêu diệt địch. Đồng bào Tuy Hòa I, Tuy Hòa II, Đồng Xuân, Tuy An, Sơn Hòa xuống đường biểu tình thị uy. Cùng các đội công tác, lực lượng An ninh, du kích trừng trị nhiều tên ác ôn, tề điệp, ngụy quyền xã; thiết lập chính quyền cách mạng, phá các khu dồn dân ở Phú Tân, Vũng Diều, Cà Lúi.

Trong các đợt tấn công của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, lực lượng vũ trang Phú Yên, trong đó có An ninh Phú Yên đã mưu trí, dũng cảm chiến đấu tiêu diệt 1.952 tên địch, phá hủy 29 xe quân sự, 47 máy bay các loại, 11 khẩu pháo loại 105 ly và 155 ly, thu giữ nhiều vũ khí trang bị, phá vỡ tuyến phòng thủ hậu cứ của địch, giải phóng 10 xã, 13 thôn với số dân 23.000 người. Kết quả đó đã góp phần quan trọng làm thay đổi thế trận, sự tương quan lực lượng giữa ta với địch trên toàn miền Nam nói chung, ở chiến trường Phú Yên nói riêng, tạo thế mới có lợi cho sự nghiệp kháng chiến của cách mạng Việt Nam tiến lên theo phương hướng chiến lược mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra: “Vì độc lập, vì tự do; đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”.

                                                                                              PHAN DUY